W praktyce handlowej zdarza się transgraniczne przemieszczanie towarów dla celów marketingu. Jak czynności takie wpływają na obowiązki raportowania Intrastat?
Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy Prawo celne „Osoba zobowiązana dokonuje zgłoszeń INTRASTAT na zasadach i w terminach określonych w przepisach unijnych (…)”. Przepisami tymi są rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2152 oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2020/1197, stosowane w Polsce bezpośrednio.
Zgodnie z sekcją 1 lit. b rozdziału I załącznika V do rozporządzenia 2020/1197 wywóz towarów „oznacza wszelkie fizyczne przemieszczenia towarów, które odejmuje się od zasobów materialnych państwa członkowskiego poprzez wyprowadzenie ich z terytorium statystycznego tego państwa członkowskiego do miejsca przeznaczenia znajdującego się na terytorium statystycznym innego państwa członkowskiego (…)”. Zasadę tę potwierdza Instrukcja wypełniania i przesyłania zgłoszeń INTRASTAT, dalej: Instrukcja. Jest to oficjalny dokument opublikowany na PUESC, opracowany przez Izbę Administracji Skarbowej w Szczecinie – organ właściwy w sprawach zgłoszeń INTRASTAT – we współpracy z Ministerstwem Finansów. Instrukcja nie jest źródłem prawa, ale przedstawia stanowisko organu co do sposobu dokonywania zgłoszeń. Zgodnie z pkt 2.2.1 Instrukcji przedmiotem zgłoszenia jest fizyczne przemieszczenie towarów unijnych między państwami członkowskimi.
Definicja wywozu nie uzależnia obowiązku zgłoszenia od odpłatności, od kwalifikacji przemieszczenia na gruncie VAT ani od statusu odbiorcy. Bez znaczenia pozostaje zatem, czy podatnik rozlicza wysyłki jako dostawę opodatkowaną w Polsce na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy VAT, a nie jako wewnątrzwspólnotową dostawę towarów, oraz że odbiorcami są często osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej. Wysyłki do konsumentów są objęte systemem – Izba Administracji Skarbowej w Szczecinie w odpowiedziach publikowanych na PUESC wskazuje dla nich kod rodzaju transakcji 12. Towar fizycznie opuszcza terytorium Polski i trafia do odbiorcy w innym państwie członkowskim, a zatem co do zasady podlega zgłoszeniu INTRASTAT w wywozie.
Potwierdza to także systematyka kodów rodzaju transakcji. W wykazie publikowanym przez GUS, odpowiadającym tabeli 1 w części C załącznika I do rozporządzenia 2020/1197, przewidziano odrębny kod 34 – „Transakcje obejmujące przeniesienie własności bez rekompensaty finansowej”. Gdyby nieodpłatne przekazania towarów nie podlegały zgłoszeniu, wyodrębnienie takiego kodu byłoby zbędne.
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 25 listopada 2021 r. w sprawie zgłoszeń INTRASTAT nie przewiduje wyłączeń przedmiotowych – zwolnienia z obowiązku wiąże wyłącznie z progami statystycznymi i zawieszeniem działalności gospodarczej. Wyłączenia przedmiotowe wynikają z rozporządzenia 2020/1197.
Zgodnie z sekcją 3 ust. 5 rozdziału I załącznika V do rozporządzenia 2020/1197 z przyczyn metodologicznych niektóre towary i przepływy wyłącza się ze statystyki. Towary te wymienia dodatek do załącznika V do rozporządzenia 2020/1197, zatytułowany „Wykaz towarów i przepływów wyłączonych z europejskiej statystyki dotyczącej międzynarodowego handlu towarami”, dalej: Wykaz wyłączeń. Zgodnie z lit. g Wykazu wyłączeń wyłączeniu podlegają „towary dostarczane bezpłatnie, które same w sobie nie są przedmiotem transakcji handlowej, pod warunkiem że przemieszczane są wyłącznie w celu przygotowania lub wsparcia zamierzonej transakcji handlowej przez zademonstrowanie cech towarów lub usług, takie jak: materiały reklamowe, próbki handlowe”.
Takie samo stanowisko zajmuje Izba Administracji Skarbowej w Szczecinie w Instrukcji wypełniania i przesyłania zgłoszeń INTRASTAT. Zgodnie z pkt 2.3.1 tej Instrukcji w zgłoszeniu nie ujmuje się towarów wymienionych w jej załączniku nr 1, a pkt 7 tego załącznika obejmuje towary dostarczane bezpłatnie w celu przygotowania lub wsparcia transakcji handlowej – materiały reklamowe i próbki handlowe.
Wyłączenie ma charakter wąski i wymaga łącznego spełnienia następujących warunków:
- Bezpłatność. Towar jest dostarczany bezpłatnie i sam nie jest przedmiotem transakcji handlowej.
- Cel przygotowawczy. Jedynym celem wysyłki jest przygotowanie lub wsparcie przyszłej sprzedaży.
- Funkcja prezentacyjna. Wysyłka służy zaprezentowaniu cech towaru lub usługi – jak w przypadku materiałów reklamowych i próbek handlowych.
Katalogi, ulotki, broszury, foldery, plakaty i ekspozytory służą prezentacji oferty i wsparciu przyszłej sprzedaży. Jeżeli są wysyłane bezpłatnie i same nie są przedmiotem sprzedaży, korzystają z wyłączenia z lit. g Wykazu wyłączeń jako materiały reklamowe. Takich wysyłek nie wykazuje się w zgłoszeniu INTRASTAT. Przepis wymienia materiały reklamowe jako przykład towarów spełniających warunek wsparcia sprzedaży, a podstawową funkcją takich gadżetów jest reklama, nie użytek odbiorcy.
Z wyłączenia nie korzystają upominki, których podstawowym przeznaczeniem jest użytek odbiorcy, a nie reklama – w szczególności produkty przekazywane jako prezent. Są to przeniesienia własności bez rekompensaty finansowej, które podlegają zgłoszeniu z kodem rodzaju transakcji 34.
W wypadku współpracy z influencerami ocena zależy od warunków współpracy:
- Barter. Jeżeli influencer zobowiązuje się w zamian za towar do publikacji treści reklamowych, przekazanie nie jest bezpłatne – towar stanowi wynagrodzenie za usługę reklamową. Na gruncie VAT sądy administracyjne uznają wydanie towaru w zamian za usługę reklamową za odpłatną dostawę towarów (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 237/23). Wysyłka nie spełnia warunku bezpłatności z lit. g Wykazu wyłączeń i podlega zgłoszeniu.
- Nieodpłatne przekazanie. Jeżeli influencer otrzymuje towar bez obowiązku publikacji, a jedynym celem wysyłki jest umożliwienie mu przetestowania i zaprezentowania produktu odbiorcom, wysyłka może zostać uznana za próbkę handlową. Towar jest wówczas dostarczany bezpłatnie, nie jest przedmiotem transakcji handlowej i służy zademonstrowaniu jego cech w celu wsparcia przyszłej sprzedaży.
Kwalifikacja nieodpłatnych wysyłek do influencerów jako próbek nie jest jednak wolna od ryzyka. Influencer otrzymuje pełnowartościowy produkt, który zatrzymuje do własnego użytku, więc organ może uznać wysyłkę za prezent podlegający zgłoszeniu z kodem 34. Pomocniczo wskazujemy, że na gruncie VAT Dyrektor KIS uznał, że produkty przekazywane blogerkom, które mogą z nich korzystać na co dzień, nie są próbkami (interpretacja indywidualna, sygn. 0114-KDIP1-1.4012.190.2018.3.KOM).
Dla barteru właściwy jest kod rodzaju transakcji 34. Grupa kodów 1 obejmuje wyłącznie „Transakcje obejmujące rzeczywistą zmianę własności z rekompensatą finansową”. Barter, w którym wynagrodzeniem jest usługa reklamowa, nie wiąże się z rekompensatą finansową, dlatego mieści się w kodzie 34.
Nagrody, np. dla zwycięzców konkursów, przechodzą na własność odbiorcy bez zapłaty. Ich celem jest nagrodzenie zwycięzcy, nie zaprezentowanie cech towaru, dlatego nie są ani materiałami reklamowymi, ani próbkami handlowymi – nawet jeżeli konkurs ma charakter promocyjny. Ani Wykaz wyłączeń, ani Instrukcja wypełniania i przesyłania zgłoszeń INTRASTAT, ani rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zgłoszeń INTRASTAT nie przewidują wyłączenia dla nagród. Wysyłki nagród podlegają zatem zgłoszeniu z kodem rodzaju transakcji 34.


