Dziś pragniemy przedstawić ciekawą sprawę z naszego doświadczenia.
Podatnicy to osoby fizyczne, polscy rezydenci podatkowi. Planowali kupno nieruchomości za granicą. Starania były zaawansowane, nieruchomość wybrana, zaliczka zapłacona. Niestety, dokładne sprawdzenie pokazało pewne problemy prawne. Były one na tyle istotne, że zdecydowano o odstąpieniu od transakcji.
Podatnicy uzyskali w związku z tym odszkodowanie od sprzedawcy. Powstała zatem wątpliwość, gdzie należy zapłacić od tego podatek?
Zgodnie z art. 3 ust. 1 Ustawy PIT osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy).
Co jednak ważne, powyższą regulację, według art. 4a ww. ustawy, stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.
Zawarte przez Polskę umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania oparte są na Modelu Konwencji OECD. Przewiduje on, że dochód uzyskiwany przez osobę mającą miejsce zamieszkania (w naszym przypadku) w Polsce z majątku nieruchomego, położonego w drugim państwie (tj. państwie jej położenia), może być tam opodatkowany.
Jednocześnie, w umowach definiuje się, iż określenie „majątek nieruchomy” ma znaczenie zgodne z prawem Umawiającego się Państwa, w którym majątek ten jest położony. Określenie to obejmuje w każdym wypadku przynależność do majątku nieruchomego (…), prawa, do których zastosowanie mają przepisy dotyczące majątku nieruchomego. Użytkowanie nieruchomości oraz prawa do zmiennych lub stałych świadczeń z tytułu eksploatacji (…).
Dodatkowo, umowach podaje się jedynie możliwe przykłady użytkowania majątku nieruchomego, na przykład najem.
Co również ważne, umowy statuują pojęcie tzw. innych dochodów – czyli dochody nie wymienione wprost w innych postanowieniach umowy. Podlegają one opodatkowaniu w kraju rezydencji podatnika (tu w Polsce).
W interesującej nas sytuacji mowa jest o dochodzie uzyskanym nie z „klasycznej” formy wykorzystania majątku nieruchomego (najem, dzierżawa, sprzedaż), ale z innego tytułu, tj. z odszkodowania związanego z brakiem zrealizowania transakcji nabycia nieruchomości.
Zdaniem autora, nie jest to zatem dochód z nieruchomości, ale inny dochód – przez co miejscem opodatkowania byłaby Polska, gdyż:
- nie doszło do nabycia a potem zbycia nieruchomości;
- samo odszkodowanie należne jest z tytułu nieprawidłowego wykonania umowy, nie zaś z rozporządzenia nieruchomością.
Powyższe, pośrednio potwierdzają następujące interpretacje indywidualne Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia:
- 20 sierpnia 2015 r., sygn. IPPB4/4511-606/15-6/JK): “dochód z tytułu realizacji praw do spadku w postaci sprzedaży spadku oraz z tytułu otrzymania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości (w Polsce) nie stanowi dochodu z nieruchomości lecz inny dochód”;
- 25 stycznia 2016 r., sygn. IPPB4/4511-1319/15-4/JK3: “przychód uzyskany ze sprzedaży praw i roszczeń do nieruchomości objętej dekretem wywłaszczeniowym przez nierezydenta podlega za granicą (nie jako dochód ze sprzedaży nieruchomości).”
Zatem, zdaniem autora, odszkodowanie otrzymane od sprzedawcy tytułem odstąpienia od umowy nabycia nieruchomości znajdującej się za granicą będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na terytorium Polski.
