6 lipca 2026 r. minister do spraw nadzoru nad wdrażaniem polityki rządu Maciej Berek oraz minister finansów i gospodarki Andrzej Domański przedstawili pakiet zmian w systemie podatkowym określany jako „Deregulacja 2.0”. Celem proponowanych rozwiązań jest uproszczenie rozliczeń podatkowych oraz poprawa relacji między administracją skarbową a podatnikami i przedsiębiorcami. Projekt stanowi efekt szerokich konsultacji społecznych, w toku których przeanalizowano wszystkie zgłoszone propozycje. Jak podkreślił minister Domański, reforma ma opierać się na czterech filarach: pewnych interpretacjach podatkowych, rozszerzeniu zasady milczącej zgody, jasnych i czytelnych procedurach kontaktu z administracją oraz dalszym wykorzystaniu cyfryzacji w celu ułatwienia prowadzenia działalności gospodarczej.
Jedną z najbardziej praktycznych z zaproponowanych zmian jest rezygnacja z obowiązku posiadania fizycznej kasy fiskalnej na rzecz prostej, darmowej aplikacji instalowanej na dowolnym urządzeniu mobilnym, służącej do wystawiania paragonów. Rozwiązanie to ma ograniczyć „papirologię” oraz koszty prowadzenia działalności gospodarczej, a klienci będą mogli otrzymywać paragon z kodem QR lub e-paragon zamiast dokumentu papierowego. Tradycyjne kasy fiskalne – zarówno sprzętowe, jak i wirtualne on-line – pozostaną dostępne dla podatników, dla których taki model rozliczeń będzie bardziej odpowiedni. Upowszechnienie e-paragonów ma jednocześnie umożliwić administracji skarbowej przygotowywanie za podatnika wstępnie wypełnionej deklaracji VAT, obejmującej docelowo ok. 2 mln podatników VAT, którzy samodzielnie zdecydują, czy z tego rozwiązania skorzystać; w takim przypadku wystarczy zweryfikować dane i zatwierdzić wysyłkę deklaracji.
Istotną zmianą z perspektywy bieżącego bezpieczeństwa podatkowego przedsiębiorstw jest wprowadzenie mechanizmu obniżonych odsetek przy samodzielnej korekcie rozliczenia. System ma samodzielnie wykrywać i sygnalizować błędy w rozliczeniach, a podatnik, który skoryguje deklarację zanim zareaguje urząd, zapłaci jedynie połowę należnych odsetek i uniknie konsekwencji karnych skarbowych. Analogiczna, obniżona stawka odsetek obejmie także podatników, którzy spóźnią się ze złożeniem pierwszej deklaracji, lecz sami ją złożą i uregulują podatek bez wcześniejszego wezwania organu.
Reforma ma wprowadzać również istotne zmiany w zakresie indywidualnych interpretacji podatkowych. Obecnie wydaje się rocznie ok. 25 tys. takich interpretacji, a łączna ich liczba przekroczyła już pół miliona, co znacząco utrudnia ustalenie, które z nich wciąż obowiązują. Nowe przepisy wprowadzają pięcioletni okres ważności interpretacji indywidualnej, przy czym administracja zostanie zobowiązana do czuwania nad jej aktualnością – jeżeli stan prawny nie ulegnie zmianie, ważność interpretacji będzie automatycznie przedłużana. Jeśli natomiast organ zmieni interpretację w okresie jej obowiązywania, podatnik, który się do niej zastosował, nie będzie zobowiązany do zapłaty zaległego podatku. Wzmocniona zostanie także rola interpretacji ogólnych – podatnik nie poniesie negatywnych konsekwencji wynikających ze zmiany takiej interpretacji przez administrację, mimo że dziś zmiana interpretacji ogólnej może wiązać się z koniecznością zapłaty podatku wstecz. Podobny mechanizm pewności prawnej obejmie podatki lokalne: obecnie interpretacje dotyczące podatku od nieruchomości wydaje blisko 2500 gmin, każda według własnej praktyki, natomiast po wprowadzeniu zmian jednolite interpretacje obowiązujące na terenie całego kraju będzie wydawał jeden organ, dzięki czemu przedsiębiorca posiadający nieruchomości w kilku gminach złoży tylko jeden wniosek.
Znaczącemu rozszerzeniu ulegnie zasada milczącej zgody. W przypadku osób fizycznych obejmie ona wnioski o odroczenie terminu podatkowego lub umorzenie kosztów postępowania – jeżeli urząd nie odpowie w ustawowym terminie, sprawa zostanie rozstrzygnięta na korzyść podatnika. Ta sama zasada będzie miała zastosowanie do wniosków o przywrócenie terminu zgłoszenia nabycia spadku lub darowizny. Zgodnie z zapowiedzią ministra Domańskiego, rozwiązanie to ma wejść w życie w pierwszym kwartale 2027 r. Milcząca zgoda zostanie rozszerzona także na sprawy proceduralne dotyczące przedsiębiorców – brak reakcji urzędu w terminie będzie oznaczał pozytywne rozpatrzenie wniosków m.in. o przywrócenie terminu, przedłużenie przyjętego zabezpieczenia, zawieszenie lub podjęcie zawieszonego postępowania, a także wycofanie odwołania.
Pakiet przewiduje ponadto wprowadzenie zasady istotności, zgodnie z którą organ nie będzie wszczynał postępowania w przypadku błahych transakcji o minimalnym wpływie na finanse publiczne; wyjątkiem pozostaną sytuacje celowego działania na szkodę Skarbu Państwa. W zakresie podatku od nieruchomości współwłaściciel nie będzie już odpowiadał za całość zobowiązania podatkowego, lecz wyłącznie proporcjonalnie do posiadanego udziału, co oznacza koniec dotychczasowej praktyki ściągania pełnej kwoty podatku od jednego ze współwłaścicieli.
Zmiany obejmą także procedurę odwoławczą oraz czynności sprawdzające prowadzone przez organy podatkowe. Termin na złożenie odwołania od decyzji podatkowej zostanie wydłużony z 14 do 30 dni – jedynie w 2025 r. podatnicy złożyli 6,5 tys. odwołań, a dotychczasowy termin często nie wystarczał nawet na zebranie niezbędnej dokumentacji. Podatnicy zyskają również prawo do zrzeczenia się prawa do odwołania, co pozwoli na natychmiastowe wykonanie decyzji bez konieczności oczekiwania na upływ terminu odwoławczego. W odniesieniu do czynności sprawdzających, prowadzonych obecnie w skali ok. 2,5 mln rocznie, wprowadzone zostaną jasne, ograniczone w czasie ramy – podatnicy otrzymają precyzyjną informację o dacie rozpoczęcia i zakończenia takich czynności, co wyeliminuje dotychczasową praktykę nieograniczonego w czasie sprawdzania rozliczeń. Organ podatkowy będzie mógł wzywać podatnika wyłącznie o te dokumenty, których nie da się pobrać automatycznie z systemów teleinformatycznych administracji. Podatnik, który dostosuje się do ustaleń poczynionych w toku czynności sprawdzających, zyska ochronę przed naliczeniem odsetek za zwłokę oraz przed wszczęciem postępowania karnego skarbowego w tym zakresie.
Korzystne zmiany obejmą również podatników znajdujących się w trudnej sytuacji płatniczej. Podatnik spłacający zaległości w ratach lub w ramach układu z wierzycielami otrzyma zaświadczenie o niezaleganiu mimo trwającej spłaty, co pozwoli mu wykorzystać taki dokument np. w postępowaniu przetargowym lub przy wniosku kredytowym – w samym 2025 r. ogłoszono ok. 4500 postępowań restrukturyzacyjnych, których uczestnicy zyskają na tym rozwiązaniu.
Modernizacji ulegnie także katalog zabezpieczeń podatkowych, który zostanie poszerzony o hipotekę przymusową oraz zastaw na udziałach, akcjach i ruchomościach – w miejsce blokady rachunku bankowego przedsiębiorca będzie mógł wybrać formę zabezpieczenia najmniej uciążliwą dla prowadzonej działalności. Każda decyzja o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego przed wydaniem decyzji ostatecznej będzie podlegać pełnej weryfikacji przez organ odwoławczy lub sąd. Reforma przewiduje również rozszerzenie instytucji wiążącej informacji podatkowej, znanej dotychczas z podatku VAT i akcyzy, na podatki dochodowe – PIT i CIT – w ramach jednej wspólnej procedury, co ma zapewnić podatnikom pewność co do klasyfikacji podatkowej prowadzonej działalności.
Przedstawiony pakiet „Deregulacja 2.0” obejmuje zatem szeroki zakres zmian w ordynacji podatkowej oraz przepisach powiązanych, dotyczących zarówno bieżących obowiązków ewidencyjnych i rozliczeniowych, jak i relacji podatnika z administracją skarbową na etapie interpretacji, kontroli oraz postępowania odwoławczego i zabezpieczającego. Część rozwiązań, w tym rozszerzona zasada milczącej zgody dla osób fizycznych, ma zgodnie z zapowiedzią wejść w życie w pierwszym kwartale 2027 r.; pozostałe zmiany będą wdrażane w ramach dalszych prac legislacyjnych.
